Türk halk müziği nedir? Türk halk müziğinin çıkış noktası ve efsaneleri

15 Nisan 2013 | Kategori: Genel, Tarih | 5.516 Görüntülenme


Yeni Müzik dinleme siteniz.

Türk Halk Müziği, Türk toplumunun duygu ve düşüncelerini duygulu, coşkulu ve samimi bir şekilde anlatan ezgilerdir. Sözlü ve sözsüz olmak üzere ikiye ayrılır. Sözlü halk müziğine türkü adı verilir.

Türk Halk Müziği, ait olduğu yörenin kültürünü yansıtır. Çok eski bir geçmişe sahiptir. Sevgi, özlem, acı, mertlik ve kahramanlık gibi duyguların yanı sıra doğal ve sosyal olayları işler. Türk halkının tüm özelliklerini yansıttığı için toplum tarafından beğenilerek dinlenir. Bağlama, Türh Halk Müziği’nin temel enstrümanı olarak kabul edilir.

Türk Halk Müziği’nin kaynağı halk ozanlarıdır ve ait olduğu yörenin kültürünü yansıtır. Türk Sanat Müziği’nin ise estetik yönleri baskındır ve genele hitap eder. Kökeninde divan edebiyatı vardır ve dili oldukça ağırdır. Alt kesime hitap etmez. Bu yüzden Türk Halk Müziği ve Türk Sanat Müziği birbirinden ayrılır.

Türk Halk Müziğinin Efsaneleri

Arif Sağ, Edip Akbayram, İzzet Altınmeşe, Musa Eroğlu, Neşet Ertaş ve Zülfü Livaneli Türk Halk Müziği’nin önde gelen isimlerindendir. Emel Sayın, Erol Sayan, Zeki Müren, Füsun Önal, Müzeyyen Senar ve Bülent Ersoy Türk Sanat Müziği’nin önde gelen isimlerindendir.

Türk Halk Müziğinin Tarihsel Gelişimi

Türkiye”nin çeşitli yörelerinde farklı ağızlar ve formlarda söylenen Türkçe yöresel etnik müziklerin tümü Yapısal olarak Folklorun bir parçasıdır

Türk halk müziği, kısaca (THM) sözlü halk müziği ve sözsüz halk müziği olmak üzere ikiye ayrılır Sözlü halk müziğine genel olarak türkü adı verilir Sözsüz halk müziği ise düzenli yöresel çalgı ezgileridir
Türk halk müziği kapsamında dikkate alınan eserler, klasik ve modern olmak üzere ikiye ayrılır:
• Klasik Türk halk müziği, çeşitli yörelerden derlenmiş birçoğu anonim olan türkülerden ve sözsüz halk müziklerinden oluşur Anonim eserlerin sözü ve bestesinin kime ait olduğu bilinmez ve yöreye mal olmuştur
• Modern Türk halk müziği ise, 1970”li yıllardan sonraki dönemde eski yöresel müzik kalıpları örnek alınarak oluşturulmuş, sözü ve bestesi belli olan halk müzikleridir
Türk halk müziği”nde çalınan çalgılar yöreye göre değişmekle birlikte temel çalgılar; bağlama, davul, zurna, klarnet ve darbuka”dır Bunun dışında yöreye özgü sazlar bulunmaktadır Örneğin kemençe Doğu Karadeniz; sipsi Teke yöresi” nde sıklıkla görülen bir çalgıdırTürk halk müziği, halk oyunları ve halkbilim ile de yakından ilgilidir

TRT kurulduğu yıllardan itibaren yöre yöre araştırma yaparak; pek çok anonim türküyü kaynağından derlemiş ve arşivlemiştir Bu türküler, THM” nin temel kaynaklarıdır Öte yandan, yöresel sanatçılar da yörelerindeki unutulmuş veya unutula gelen türkülerin pek çoğunu kayda geçirmişlerdir

Türk halk müziği genel itibariyle şu yörelere ayrılır:
Karadeniz, Trakya, Ege, Teke, Doğu Anadolu, İç Anadolu, Kafkas Bunun dışında genel karakteristiğine göre; bektaşi, horon, halay, teke, zeybek gibi türlere ayrılır Ayrıca il bazında türküler kategorilendirilmiştir

Türk Halk Müziği Çalgıları

Türk Halk Müziği’nde çalınan çalgılar yöreye göre değişiklik gösterebilir. Ud, keman, bağlama, davul, zurna, klarnet ve darbuka başlıca çalgılardandır.

1.Telli Çalgılar:

a)Tezeneli Çalgılar:

  • Bağlama

- Cura – hido – Divan Bağlaması

  • Tar

b)Yaylı Çalgılar:

  • Kabak Kemane
  • Karadeniz Kemençesi

2.Üflemeli Çalgılar:

  • Kaval
  • Zurna
  • Ney
  • Çifte
  • Tulum
  • Sipsi
  • Çığırtma

3.Vurmalı Çalgılar:

a)Deri Vurmalı Çalgılar

  • Davul
  • Nağara
  • Def
  • Dümbelek
  • Bendir

b)Çarpma Vurmalı Çalgılar

  • Kaşık
  • Zil
  • Zilli Maşa

TRT, kurulduğu yıllardan itibaren yöre yöre araştırma yaparak; pek çok anonim türküyü kaynağından derlemiş ve arşivlemiştir. Bu türküler, THM’nin temel kaynaklarıdır. Öte yandan, yöresel sanatçılar da yörelerindeki unutulmuş veya unutulagelen türkülerin pek çoğunu kayda geçirmişlerdir.

Türk halk müziği genel itibariyle şu yörelere ayrılır: Karadeniz, Trakya, Ege, Teke, Doğu Anadolu, İç Anadolu, Kafkas. Bunun dışında genel karakteristiğine göre; bektaşi, halay, teke, zeybek gibi türlere ayrılır. Ayrıca il bazında türküler kategorilendirilmiştir.

Türk Halk Müziği Türleri :

Türk Halk Müziği örnekleri genelde sözlü olmakla beraber, sözsüz dans müziklerini de içerir.

Halk türkülerinin ölçülü olanına kırık hava, ölçüsüz olanına uzun hava denir. Uzun havalar Anadolu’nun değişik bölgelerinde bozlak, türkmani, maya, hoyrat, divan, ağıt gibi adlarla anılır. Bunlar genellikle Karacaoğlan, Emrah, Ruhsati, Sümmani ve daha birçok tanınmış halk ozanının deyişleri üzerine yakılmıştır.

Kırık havalar ise koşma, yiğitleme, güzelleme, taşlama, ninni ve daha başka adlar altında kümelenir. Bunlar da genellikle gurbet, ayrılık, sıla hasreti, ölüm, askere gidiş, yiğitlik, düğün, çocuk sevgisi, kız kaçırma gibi köye has toplumsal bir olayı konu alır, sadelik, içtenlik, duygululuk gibi özellikler gösterir yerel renkler taşır. Türk Halk Müziği’nin melodi yapısı incelendiğinde bu melodilerin ses genişlikleri bakımından bir oktav (sekiz ses sınırı) tamamlayan dizi ve tonaliteyi kesin şekilde belirtmeyen ikili ile beşli aralıkları içinde yaratılmış olduğu görülür. Bununla birlikte dizi ve tonaliteyi belli eden sekizli ve daha geniş sınırlı melodiler de çoktur. Basit ve birleşik ölçülerden başka aksak ölçüleri içeren Türk Halk Müziği, ezgiler ve formlardan oluşur.
İslâmiyetten önce halk müziği

Türk müziğinin en eski şekli, Tunguzların şaman, Altay Türklerinin kam, Yakutların oyun,Oğuzların ozan adını verdiği ve din adamı, büyücü, şâir, müzisyen vasıflarını bir arada temsil eden kişilerin kopuz adlı saz eşliğinden çalıp çığırarak yarattığı ezgilerden ve ezgi türkülerden oluşur. Büyücülük, dansçılık, müzisyenlik, şâirlik, hekimlik gibi birçok özelliği kendilerinde toplayan bu dinî kişiliklerin halk katındabüyük önemleri vardı. Çeşitli yer ve zamanlarda bunlara verilen önem ve değer derecesi, kıyafetleri, kullandıkları çalgılar, yaptıkları işlere göre değişiyordu. Gökyüzündeki Tanrı’ya çeşitli maksatlarla kurban sunmak, ölen bir kimsenin ruhunu göğün üst katına veya yerin dibine göndermek, kötülükler ve çeşitli hastalıklar ile uğraşmak, kötü cinler tarafından geldiğine inanılan işleri büyü ile engellemek, hastaları iyileştirmek, ölenlerin hatıralarını yaşatmak gibi işler, hep bu kişiler tarafından yapılırdı.

Bütün bu işler, çeşitli ayinler (dinî törenler) ile gerçekleştirilirdi. Bu törenlerin bir kısmı unutulmakla beraber, bir kısmı yapı ve biçim değiştirerak Kırgızlar ve Altaylılar arasında hâlâ yaşamaktadır. Bahşı ve ozanlar bu törenlerde kendilerinden geçerek, bir çeşit dans eder gibi hareketlerle sıçrarken, özel bir beste ile büyüleyici etkisi olan bir takım koşuglar (şiirler) koşar ve onları ellerindeki çalgıları ile çalarlardı. Tunguz flamanlarının bu törenlerde davul kullanmalarına karşılık, Kırgız bahşıları kopuz denen, bükülmüş at kılından iki kirişi bulunan ve önlerine konarak, yine at kılından yapılmış bir yay ile çalınan bir çalgı, yaylı kopuz kullanırlardı. Yaylı kopuz günümüzde Altaylılar tarafından kullanılmakla birlikte, Ortaçağ başlarında, örneğin Uygurlarda kopuzun yaysız olduğu kesin olarak bilinmektedir. Bahşıların bundan başka bir de ellerinde bir âsâ bulunmaktaydı. Önce yapacağı büyü ile ilgili bir ezgiyi kopuzu ile birlikte söyler, sonra âsâyı tutarak fırıldak gibi döndürürlerdi. Müzik ve dans eşliğinde yapılan bu ayin esnasında yapılan bu tür hareketler, dehşet verici bir gürültü meydana getirirdi.

Bu törenler, çoğu zaman iki bahşı tarafından birlikte yapılırdı. Biri kopuz çalarak ezgiler söylerken diğeri de âsâ ile sıçrayarak dans ederdi. Törenlerde bahfliların ateşte kıpkırmızı akkor hâline gelmiş demiri tutmak, kocaman iğneleri kendi etlerine batırmak veya çıplak ayakla üzerine basmak gibi korku ve dehşet verici yetenek ve ustalıkları vardı. İslâm dininin Türkler tarafından kabulünden sonra da bu hünerler, özellikle tekke, tarikat ayinleri içinde çeşitli biçimlerde ve değişik ortamlarda yakın zamana kadar süregelmiştir.

 

Twitterdan Seçmeler; (güncellenecektir)

@av_muratyilmaz : Türk Halk Müziği bu ülke topraklarında yaşanmış acıların, sevinçlerin, ağıtların ta kendisidir. O yüzden sevilir

Son gelen arama terimleri:

  • türk halk müziği nedir
  • türk halk müziği tarihçesi
  • türk halk müziğinin tarihçesi
  • türk halk müziği hakkında bilgi
  • türk halk müziğinin tarihsel gelişimi
  • trk halk mzii nedir
  • halk müziği nedir
  • türk halk müziğinin gelişimi
  • türk halk müziğinin tarihi gelişimi
  • türk halk müziği tarihi
(27) (24)

Etiketler:

Reklam Vermek İstiyorum

Yorum Yap:

Reklam Alanı


© 2014 Tüm hakları saklıdır Yazınca - Hayat Yazınca Güzel Wordpress ile yapılmıştır, bir Sefa Akdaş web sitesidir.
Kocaeli Web Tasarım - kocaeli web tasarım